Choć w Polsce nie ma elektrowni atomowej, to od ponad 60 lat istnieje miejsce, gdzie w sposób profesjonalny i bezpieczny składowane są odpady promieniotwórcze i paliwo jądrowe. To Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych (KSOP) w Różanie.

Obiekt ten znajduje się w miejscowości Różan nad Narwią, około 90 km od Warszawy, i mieści się na terenie dawnego fortu z czasów zaboru rosyjskiego.

Sześć dekad historii

KSOP jest jednostką zamiejscową Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych (ZUOP) z Otwocka. Jego historia sięga 1960 roku, kiedy powstała Centrala Odpadów Promieniotwórczych, będąca częścią struktury ówczesnego Instytutu Badań Jądrowych. Jej utworzenie było efektem uruchomienia w 1958 roku badawczego reaktora jądrowego EWA. Po przemianie ustrojowej i licznych zmianach organizacyjnych 1 stycznia 2002 roku, na mocy ustawy Prawo atomowe, powołany został ZUOP, który jest klasyfikowany jako przedsiębiorstwo państwowe użyteczności publicznej. Realizuje on zadania określone przez tę ustawę i statut, a jego rola jest niezwykle istotna w sektorze publicznym. Jako jedyna tego typu instytucja w Polsce zapewnia gotowość do odbioru, transportu, przetwarzania, przechowywania oraz składowania szeroko rozumianych odpadów promieniotwórczych.

Skąd się biorą odpady promieniotwórcze?

Zadaniem ZUOP-u jest bezpieczne postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. Przede wszystkim jednak zapewnia on stałą możliwość ich składowania. Podczas realizacji tych zadań instytucja przestrzega wszelkich standardów bezpieczeństwa jądrowego, ochrony radiologicznej i transportu materiałów promieniotwórczych. ZUOP jest również zaangażowany w prace wdrożeniowe Krajowego Planu Postępowania z Odpadami Promieniotwórczymi i Wypalonym Paliwem Jądrowym oraz w program polskiej energetyki jądrowej. W praktyce ZUOP odbiera wszystkie odpady promieniotwórcze powstałe w Polsce podczas produkcji i stosowania izotopów promieniotwórczych w badaniach naukowych, medycynie oraz przemyśle. Jednym z największych wytwórców takich odpadów w kraju jest Narodowe Centrum Badań Jądrowych wraz z badawczym reaktorem MARIA oraz Ośrodkiem Radioizotopów POLATOM. Odpady przetwarzane w ZUOP-ie to materiały stałe, ciekłe lub gazowe, które zawierają substancje promieniotwórcze lub są skażone tymi substancjami, a ich wykorzystanie jest niecelowe lub niemożliwe. Sposób postępowania zależy od ich klasyfikacji, której dokonuje się ze względu na ich stan skupienia, aktywność promieniotwórczą oraz czas połowicznego rozpadu. Odbiór odpadów promieniotwórczych podlega ścisłej ewidencji, której zasady reguluje ustawa Prawo atomowe. Procedurę przeprowadza się na podstawie zlecenia lub umowy z wytwórcą, który jest zobowiązany do wypełnienia karty ewidencyjnej (stanowiącej materiał źródłowy do bazy danych o odpadach), w której zamieszcza informacje m.in. o rodzaju i ilości odpadów, ich składzie izotopowym oraz nazwie skażonych przedmiotów czy urządzeń. Wszystkie wytworzone na terenie Polski odpady promieniotwórcze trafiają do zakładu w Otwocku, gdzie podlegają kontroli oraz szczegółowemu porównaniu faktycznej zawartości z tą deklarowaną w dokumentach. Następnie w specjalnie przygotowanych do tego celu magazynach są one przechowywane do czasu ich przetworzenia.

Przede wszystkim bezpieczeństwo

ZUOP podczas postępowania z odpadami promieniotwórczymi dochowuje najwyższych standardów bezpieczeństwa, które są udoskonalane na bazie codziennej praktyki. Dzięki szczególnej trosce o standardy prowadzonych procesów w ZUOP-ie wdrożono sze...