Komisja Europejska 9 lutego br. poinformowała o wniesieniu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej skargi przeciwko Polsce w związku z nieprzestrzeganiem dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (dyrektywa 91/271/EWG). Według KE Polska powinna spełniać wymogi dyrektywy od 2015 r.

W dyrektywie tej zobowiązano państwa członkowskie do odpowiedniego odbierania i oczyszczania ścieków w aglomeracjach miejskich (miastach, miejscowościach i terenach zamieszkałych), aby eliminować lub ograniczać w ten sposób wszystkie niepożądane skutki, jakie się wiążą z uwalnianiem ścieków do jednolitych części wód.

„W Europejskim Zielonym Ładzie określono dążenie UE do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń. Prawo UE, takie jak dyrektywa dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych, ma na celu ochronę zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego, dlatego jego pełne wdrożenie przez państwa członkowskie ma zasadnicze znaczenie” – czytamy w informacji Komisji Europejskiej.

Zdaniem Komisji ponad 1 tys. aglomeracji w Polsce nie posiada systemu zbierania ścieków komunalnych, co oznacza, że ścieki są odprowadzane bezpośrednio do rzek, mórz lub jezior bez oczyszczania. Ścieki powinny być kierowane do oczyszczalni ścieków przed ich odprowadzeniem. Ponadto w 415 aglomeracjach, w których ścieki są odprowadzane na obszarach wrażliwych, Polska nie zapewniła bardziej rygorystycznego oczyszczania zgodnie z wymogami dyrektywy. Komisja informuje, że nieoczyszczone ścieki mogą zawierać bakterie i wirusy, a tym samym stwarzać zagrożenie dla zdrowia ludzi. Zawierają one również takie składniki, jak azot i fosfor, mogące zanieczyszczać wody słodkie i środowisko morskie, ponieważ sprzyjają nadmiernemu wzrostowi alg, które hamują rozwój innych organizmów. Proces ten zwany jest eutrofizacją.

– O konieczności wypełnienia wymogów dyrektywy UE w sprawie oczyszczania ścieków i spełnienia wymogów traktatu akcesyjnego mówi się od lat. 
Pamiętam, jak zbliżał się rok 2015 i jako środowisko naukowe przy każdej okazji zwracaliśmy uwagę na konieczność wypełnienia wymogów dotyczących usuwania azotu i fosforu ze ścieków. Opublikowane w 2020 r. przez KE sprawozdanie z postępów we wdrażaniu dyrektywy wyraźnie pokazuje, że mamy z tym problem. 

Na 1678 uwzględnionych przez KE polskich oczyszczalni ścieków w 570 prowadzi się usuwanie azotu i fosforu, czyli w ok. 1/3 (34%) . Dla porównania w Szwecji 100% ścieków jest tak oczyszczanych, Niemczech – 94%, Czechach – 85%, Francji – 89%, a w Hiszpanii – 58%. Z drugiej strony w opublikowanym do konsultacji społecznych projekcie VI aktualizacji KPOŚK dość optymistycznie zakłada się, że do 2027 r. na 1517 aglomeracji 1239 wypełni wymogi dyrektywy. W projekcie jednak winę za brak osiągnięcia celów pośrednich określonych w traktacie akcesyjnym zrzucono na samorządy – mówi prof. dr hab. inż. Małgorzata Kacprzak z Politechniki Warszawskiej.

Zdaniem Krzysztofa Dąbrowskiego, prezesa Izby Gospodarczej Wodociągi Polskie, stwierdzenie, że ponad 1 tys. aglomeracji w Polsce nie posiada systemu zbierania ścieków komunalnych jest zbyt ogólne i wynikać może z niewłaściwie sporządzonej sprawozdawczości, którą Polska wysłała do Komisji Europejskiej.

– Wdrażanie dyrektywy ściekowej opiera się na pojęciu aglomeracji. Podkreślić należy, że aglomeracje są organizmem żywym, liczba mieszkańców zmienia się nieustannie i zależy od struktury miasta. Po roku 2015 aglomeracje były powiększane po to, aby rozbudować sieć kanalizacyjną tam, gdzie nie udało się jej wybudować w pierwszej kolejności. Zmiany granic aglomeracji wynikają także z wielokrotnych zmian reguł ich ustalania, zmian tabel sprawozdawczych, definicji, sposobów sprawozdawania – mówi Krzysztof Dąbrowski, prezes IGWP.

W styczniu 2018 r. Komisja skierowała do Polski wezwanie do usunięcia uchybienia, a następnie 14 maja 2020 r. przekazała jej swoją uzasadnioną opinię. Komisja uznała, że pomimo pewnych postępów i wsparcia finansowego w ramach polityki spójności UE wysiłki władz polskich były dotychczas niezadowalające i niewystarczające, w związku z czym wnosi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sprawę przeciwko Polsce. Z kolei we wrześniu 2020 r. Komisja opublikowała 10. sprawozdanie z postępów we wdrażaniu dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, które wskazuje na ogólną poprawę pod względem zbierania i oczyszczania ścieków w dużych i małych miastach UE, ale zwraca uwagę na różny poziom wdrożenia dyrektywy w poszczególnych państwach członkowskich.

– O zbliżając...