16 grudnia 2021 r. podpisane zostało pomiędzy administracją rządową a przedstawicielami sektora PV „Porozumienie o współpracy na rzecz rozwoju sektora fotowoltaiki”. Jest ono wypełnieniem postanowień listu intencyjnego podpisanego we wrześniu 2020 r. 

Koncepcja porozumień sektorowych, jako forma współpracy przemysłu i administracji, pojawiła się po raz pierwszy w 2019 r. Na poziomie Unii Europejskiej idea podpisania porozumienia sektorowego wokół uzgodnionej strategii znalazła się w planie działań Zielonego Ładu. W dokumencie wskazano na morską energetykę wiatrową jako pierwszy strategiczny sektor, który wymaga porozumienia. Na początku 2020 r. powołano grupę roboczą, która doprowadziła do przyjęcia strategii (Offshore Renewable Energy Strategy) w listopadzie 2020 r. Równolegle trwały prace nad podpisaniem strategii wodorowej. Na bazie porozumień przystąpiono do prac nad uruchomieniem tzw. Ważnych Projektów Wspólnego Europejskiego Interesu (IPCEI) – najpierw w obszarze wodoru, potem morskiej energetyki wiatrowej. 

Pierwsze krajowe porozumienie zostało podpisane w Wielkiej Brytanii jeszcze w 2019 r. – w postaci dokumentu Offshore Wind Sector Deal. W Polsce w 2021 r. podpisano Porozumienia sektorowe dotyczące morskich farm wiatrowych, wodoru oraz biogazu. Jako czwarte z kolei Porozumienie z rządem podpisała branża fotowoltaiczna, którą koordynator wszystkich porozumień – pełnomocnik rząd ds. OZE i sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Ireneusz Zyska – nazwał „królową energetyki odnawialnej”. 

Czym jest porozumienie sektorowe? 

Porozumienie sektorowe na poziomie krajowym nie jest aktem prawnym – nie nakłada zobowiązań w sensie cywilnoprawnym, ale może przełożyć się na tworzenie programów i regulacji. Zakłada wspólne wykonanie zadań nałożonych na podmioty będące stronami porozumienia. Celami Porozumienia są zrównoważony rozwój całej branży, określenie ram współpracy i zakresu wdrożenia elementów wzmocnienia potencjału krajowego. Porozumienia krajowe ułatwiają współpracę branż na poziomie unijnym, np. w formie IPCEI i tzw. partnerships, m.in. w zakresie programów badawczych. Porozumienia te mogą się odbywać na poziomie unijnym (sector deal) lub krajowym (porozumienia sektorowe). 

Elementem łączącym może być mechanizm IPCEI. Na tym poziomie inicjatywa wspólnych projektów IPCEI, umożliwiająca specjalne wsparcie na poziomie krajowym i unijnym, wystartowała dla wodoru, a dla fotowoltaiki jest w fazie przygotowania. Polska bierze już aktywny udział w IPCEI wodorowym (koordynacja ze strony Ministerstwa Rozwoju i Technologii) oraz uczestniczy w ustanowieniu IPCEI fotowoltaicznego (koordynowanego przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska). 

Porozumienie fotowoltaiczne 

W polskim Porozumieniu fotowoltaicznym wyróżniono cztery kluczowe obszary działań: 

  • rozwój krajowego przemysłu urządzeń fotowoltaicznych (local content – wzrost udziału krajowych firm w łańcuchu dostaw i wartości), 
  • rozwój nowych segmentów fotowoltaiki i integracja PV z siecią, 
  • identyfikacja barier ograniczających rozwój PV, 
  • działania edukacyjne i promocyjne w zakresie rozwoju sektora fotowoltaiki. 

Moment podpisania Porozumienia jest dla branży fotowoltaicznej w Polsce przełomowy, gdyż towarzyszy aktualnym zmianom legislacyjnym, w tym przede wszystkim w ustawie o OZE, które zmieniają od 1 kwietnia 2022 r. system rozliczeń prosumentów, odpowiadających przecież za ponad 70% mocy zainstalowanej w fotowoltaice. Prognozy Instytutu Energetyki Odnawialnej zakładają, że cała moc zainstalowana w PV w Polsce przekroczy 7 GW na koniec 2021 r. i – pomimo zmian rozliczania prosumentów – możliwe jest nawet do 10 GW na koniec bieżącego roku. Z kolei utrzymany trend wzrostowy pozwoli na osiągnięcie 27 GW na koniec roku 2030. Administracja rządowa i branża fotowoltaiczna wspólnymi siłami postanowiły zdefiniować działania, które umożliwią utrzymanie dynamiki rozwoju, niezbędnej, jeśli Polska ma myśleć o spełnieniu celów klimatycznych Unii Europejskiej zgodnych z Zielonym Ładem oraz wyjść naprzeciw wyzwaniom związanym z nowym pakietem „Fit for 55”. 

Zobowiązania 

Porozumienie podpisali przedstawiciele ośmiu ministerstw, w tym przede wszystkim resortu klimatu i środowiska. Strona rządowa zobowiązała się do wielu działań, które mają prowadzić do wypełnienia ustalonych założeń, dlatego obiecano m.in.: 

  • tworzenie stabilnego otoczenia prawnego, 
  • dalsze konsultowanie z pozostałymi stronami zmian na poziomie krajowym i unijnym,
  • promocję przedsiębiorstw w zakresie local contentu,
  • dalsze wsparcie finansowe i ulgi podatkowe, 
  • utrzymanie systemu aukcji OZE, 
  • analizę możliwości zmian w zakresie inwestycji w infrastrukturę sieciową, 
  • podjęcie działań na rzecz wzbogacenia oferty edukacyjnej, aby zaspokoić potrzeby kadrowe w branży. 

Przedstawiciele sektora PV brali udział w tworzeniu Porozumienia w czterech grupach roboczych, których wnioski przedstawiono w opisie kluczowych obszarów. Teraz będą się one zajmować, oprócz wypełniania głównych celów, kontrolowaniem działań administracji rządowej oraz pozostałych sygnatariuszy. Jest to o tyle ważne, że zbuduje to zaufanie do branży. 

W czasie uroczystości podpisania Porozumienia fotowoltaicznego prezes IEO, Grzegorz Wiśniewski, wypowiadając się w imieniu branży, podkreślił jego znaczenie w zmniejszaniu ryzyka dla inwestorów, ograniczaniu kosztów oraz poprawie konkurencyjności w branży. 

– Porozumienie zwiększy zaufanie do branży fotowoltaicznej i obniży ryzyko, w szczególności wśród przedstawicieli rynków finansowych. Obniżenie ryzyka oznacza zmniejszenie kosztów kapitału. W kapitałochłonnej i uzależnionej od regulacji fotowoltaice obniżenie kosztów kapitału np. o 2% powoduje spadek kosztów energii elektrycznej o 8%, co może istotnie poprawić konkurencyjność technologii oraz – poza korzyściami e...