Na przełomie XX i XXI w. hodowcy z Uniwersytetu Castilla-La Mancha w Hiszpanii wyhodowali nowy klon mieszańca drzewa Paulownia Clon in Vitro 112. Nowy mieszaniec został wyhodowany z dwóch gatunków rodziny paulowniowatych odmian klonów Paulownia elongata i Paulownia fortunei i nazwany Oxytree, co w tłumaczeniu oznacza drzewo tlenowe. 

Już w 2011 r. drzewo tlenowe zostało wpisane do rejestru Wspólnotowego Urzędu Ochrony Odmian Roślin (CPVO) pod numerem 115/11. W 2015 r. sprowadzono w śladowych ilościach do Polski z Hiszpanii pierwsze sadzonki Oxytree. W 2016 r. od maja do lipca wysadzono w Polsce 160 tys. sadzonek. W ostatnich latach sprzedaż sadzonek Oxytree wynosi ok. 100 tys. sztuk rocznie.

W trosce o środowisko

Wyhodowany nowy klon mieszańca drzewa Paulownia Clon in Vitro 112 jest gatunkiem homogenicznym, drzewa nie rozmnażają się z nasion, lecz jedynie przez sadzonki wyhodowane w laboratoriach. Po posadzeniu sadzonek Oxytree w pierwszych 20-30 dniach podwajają swoją wysokość i grubość pnia. W sprzyjających warunkach klimatycznych dobowy przyrost Oxytree może wynosić nawet 2 cm. Charakterystyczne dla Oxytree są bardzo duże liście ułożone nakrzyżlegle. W pierwszym i drugim roku wegetacyjnym powierzchnia jednego liścia wynosi od 2,5 do 3 tys. cm2 (fot. 1). W następnych latach w miarę wzrostu drzewa powierzchnia pojedynczego liścia jest nieco mniejsza, ale ilościowo jest ich znacznie więcej. Według Woźniaka i innych1 dzięki szybkiemu wzrostowi i dużej powierzchni liści drzewo posiada bardzo dużą zdolność pochłaniania dużych ilości dwutlenku węgla i wytwarzania ponad 10 razy więcej tlenu niż inne drzewa liściaste rosnące w klimacie Polski. 

W roku 2016 Icka i inni2 informowali, że gatunki Paulowni należące do grupy roślin C4, do których należy Oxytree, pochłaniają 1250 ton dwutlenku węgla z powierzchni jednego hektara uprawy w ciągu roku. W Raporcie Zespołu Badaczy „Środowisko i Zasoby Leśne” Instytutu Energii Odnawialnych Uniwersytetu Castilla-La Mancha pod kierunkiem Francisco Ramóna Lópeza Serrano podano, że ilość pochłanianego dwutlenku węgla przez drzewa Oxytree waha się w ciągu roku od 106 do 140 ton z jednego hektara przy obsadzie 570 sztuk na hektar.

Z uwagi na szybkość wzrostu i uzyskanie dużej masy drewna coraz więcej jest inwestorów w plantacje produkcyjne. Z uwagi na poprawę jakości powietrza oraz znaczny wpływ na zmiany klimatu również zakłady zieleni miejskiej oraz zakłady pracy zarówno w większych i mniejszych miastach, jak i na terenach wiejskich sadzą sadzonki drzew Oxytree.

Przykładami godnymi naśladowania mogą być Łódź, Ostrołęka, Wrocław i Łomża. Akcja ta była nie tylko wyrazem lokalnej działalności proekologicznej, ale także inicjatywą integrującą zespół wokół spraw istotnych dla najbliższego środowiska.
Nowe nasadzenia drzew tlenowych Oxytree zwiększają bioróżnorodność, zmniejszają ilość dwutlenku węgla w powietrzu, a także dają naturalne schronienie i miejsce bytowania dla pszczół i innych owadów.

Efektywna pielęgnacja

W kwietniu 2019 roku podpisano w Łomży trójstronne porozumienie pomiędzy Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Łomży, Instytutem Ochrony Roślin Państwowym Instytutem Badawczym Terenową Stacją Doświadczalną w Białymstoku i Wyższą Szkołą Agrobiznesu w Łomży, dotyczące między innymi badań drzew Oxytree rosnących w ciągach ulicznych na terenie Łomży. Na podstawie porozumienia Zakład Zieleni w Łomży posadził 54 sadzonki drzew Oxytree w ciągach ulicznych na pasach zieleni. Pracownicy uczelni mieli nadzór nad sadzeniem i obserwowali wzrost w pierwszym roku wegetacji oraz dokonywali pomiarów w czasie wzrostu. 

W pierwszych dniach maja 2019 r. z miejsc wytyczonych pod sadzenie drzew zostały pobrane próby gleb w celu zbadania zasobności w makro- i mikroskładniki pokarmowe oraz przebadania na zawartość metali ciężkich. Badania były przeprowadzone w Okręgowej Stacji Rolniczo-Chemicznej w Białymstoku. 

W miejscach wyznaczonych pod sadzenie sadzonek Oxytree wywiercono otwory wiertnicą spalinową na głębokość jednego metra o średnicy 30 cm. W dniach 22-23 maja 2019 r. sadzonki Oxytree wsadzano w przygotowane i zaprawione glebą ogrodniczą wymieszaną z obornikiem granulowanym otwory. Po posadzeniu sadzonki Oxytree zostały obficie podlane i zabezpieczone poprzez ogrodzenie ich siatką plastikową, chroniąc je przed uszkodzeniami zewnętrznymi, głównie przez zwierzęta wyprowadzane przez mieszkańców miasta, a także przed uszkodzeniami mechanicznymi w czasie wykonywania koszenia trawników. Sadzonki zostały posadzone w pięciu miejscach w ciągach ulicznych na pasach zieleni: w trzech miejscach przy bardzo natężonym ruchu miejskim (przy ul. Piłsudskiego i Zawadzkiej) oraz w dwóch miejscach przy natężonym ruchu samochodów ciężarowych DK 61 (przy ul. Wojska Polskiego i Poznańskiej) – fot. 2.

Po posadzeniu Oxytree wykonywano zabiegi pielęgnacyjne polegające na podlewaniu w miarę potrzeb i braku opadów atmosferycznych, wzruszaniu gleby wokół drzewek, niszczeniu roślinności konkurencyjnej w promieniu 40 cm od pnia oraz jednokrotnym nawożeniu pogłównym w pierwszej dekadzie sierpnia, stosując YaraMila COMPLEX w ilości 100 g pod każde drzewko, co w przeliczeniu daje 60 kg?ha-1 nawozu wieloskładnikowego. W pierwszych dniach sierpnia powiększono ogrodzenia wokół drzewek w celu swobodniejszego wzrostu, a także zapobieganiu uszkodzeń liści przez otaczające je ogrodzenie. W wyniku szybkiego wzrostu posadzonych drzewek Oxytree w drugiej dekadzie września zdjęto siatki otaczające drzewka (fot. 3).

W trzeciej dekadzie października wykonano pomiary biometryczne drzew, które obejmowały:

  • wysokość drzew po pierwszym roku...